سنت مآب

اخراجي هاي ده نمكي بيش از دو ميليارد تومان فروش كرد و ركورد قبلي را كه حدود يك ميليارد تومان بود پشت سر گذارد! من اين خبر را جور ديگري مي خوانم؛ بار ديگر محمود احمدي نژاد در مقابل رقباي خود كه داعيه ي كاردانيشان گوش فلك را كر كرده بود، به پيروزي شكوه مندي رسيد!

چرا در سينماي ايران به يكباره يك نفر كه تجربه ي چنداني هم در فيلم سازي يا لااقل فيلم داستاني ندارد فيلمي مي سازد كه بيش از دو برابر ركورد قبلي فروش مي كند؟ اهالي هنر به درست يا غلط هزار جور عيب و ايراد فني و هنري و معنايي از ساخته ي ده نمكي انصار حزب الهي گرفته اند اما به باور من اكثر قريب به اتفاق همان ها اگر مي‌دانستند كه چگونه مي توانند اين همه فروش كنند بدون كوچكترين توجهي به غيرحرفه‌اي گري و ... همين كار را مي كردند و در پاسخ منتقدين مي گفتند مهم مخاطب است كه پسنديد!

شايد مشكل از جاي ديگري است. در جوامعي مثل جامعه ي ما آنهايي كه به اسم نخبه شناخته مي شوند آنقدر عجيب و دور از دسترس و بيگانه از توده ها مي شوند كه در غريبگي با مردم، تنه به تنه ي آدم فضايي ها مي زنند. حال اين به اصطلاح نخبه، دانشمند جوان هسته اي باشد يا سياست مدار يا هنرمند يا ورزشكار فرقي نمي‌كند. شايد بزرگترين مشكل كارشناسان و كاردانان جامعه ي ما، دوري از اجتماع و توده‌ي مردم است. فيلم ساز ما در عالم خود سير مي كند نه در ميان مردم، سياست مدار و اقتصاددان ما دركي از فقر ندارد، جامعه شناس ما از برج عاج به جامعه مي نگرد نه از روي زمين و همين مي شود كه ناگهان ده نمكي ها گل مي كنند. چون اگرچه تخصص لازم را ندارند اما لااقل در بين مردم اند. دريغ وافسوس كه اين گل كردن ها و تخصص نداشتن ها لطمات جبران ناپذيري به جامعه ي ما وارد مي آورد. با اين حال جاي شكوه و ناله و نفرين براي به اصطلاح نخبه ها نيست چون خودشان از جامعه بريده اند. و آنكه از جامعه بريد ديگر نفعي به جامعه نمي رساند و نبايد انتظار پذيرش از سوي جامعه را هم داشته باشد.

علی علیه‌اسلام:

بلی کانت فی‌ایدینا فدک من کل ما اظلته السماء فشحت علیها نفوس قوم و سخت عنها نفوس قوم آخرین و نعم الحکم الله.... (نهج‌البلاغه – فیض الاسلام نامه‌ی 45 966- 967)

آری از هر آنچه آسمان به آن سایه افکنده است تنها فدک در دستان ما بود که گروهی به آن بخل ورزیدند گروهی دیگر در آن سخاوت پیشه کردند. و بهترین داور خداست.

ابن ابی‌الحدد معتزلی (اهل سنت) در شرح این نامه حضرت امیر علیه‌السلام می‌آورد که علی علیه‌السلام و خانواده ‌اش از فدک نگذشتند مگر با غصب و اجبار گروهی از صاحبان قدرت و خلافت، سپس بیان علی علیهم السلام را که فرمود و خدای بهترین داور و حکم است این گونه توضیح می‌دهد:

این کلام، کلام یک نفر شاکی است که بر او ظلم رفته باشد. (شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید جلد 16 صفحه‌ی 208)

فدک نام آبادی بسیار حاصل خیزی است در حجاز که پس از جنگ خیبر، یهودیان نیمی از آن را به پیامبر هدیه کردند و هیچ جنگی در این بین در نگرفت چنین مالی طبق آیه شش سوره‌ی حشر از آن رسول صلی الله علیه و اله است و در قرآن فی‌ء نام دارد.

شیعه و سنی معترف‌اند که پیامبر در زمان حیات مبارکشان فدک را به حضرت فاطمه سلام الله علیها بخشیدند تا عوضی باشد بر ثروتی که خدیجه سلام الله علیها در راه اسلام صرف کرد. و این بخشش آن هنگام صورت گرفت که آیه نازل شد:

و ات ذالقربی حقه و المسکین و ابن السبیل ذلک خیر للذین یریدون وجه الله و اولئک هم المفلحون (روم – 38)

و حق نزدیکان و مسکین و در راه مانده را بده، آن بهتر است برای آنان که خواهان وجه‌الله‌اند آنان همان رستگاران‌اند

***

چیزی از رحلت رسول خدا (ص) نگذشته بود. و بیش از ده روز از استقرار خلافت ابوبکر نمی‌گذشت. که او وکیل صدیقه‌ی طاهره (س) را از فدک بیرون کرد و به زور فدک را از تملک ایشان خارج ساخت . فدک به سه دلیل از آن حضرت فاطمه (س) بود.

اول آنکه فدک در تصرف حضرت زهرا (س) (از زمان حیات پیامبر (ص) بود. و اگر کسی ادعای نسبت به آن داشت او باید شاهدی می‌آورد.

دوم آنکه علی علیه‌السلام و ام ایمن (که پیامبر فرموده بودند از زنان بهشت است) بر اینکه پیامبر در زمان خود فدک را به حضرت فاطمه (س) بخشیدند شهادت دادند.

 سوم آنکه اگر هیج کدام از دلایل بالا را هم نپذیریم فدک ارثی بود که حضرت زهرا (س) از پدر بزرگوار خود می‌بردند.

هر سه استدلال توسط حضرت زهرا (س) و علی (ع) اقامه شد اما ابوبکر زیر بار نرفت و حق را به صاحبش بازنگرداند. ادعای حضرت زهرا را دروغ دانست و شهادت علی (علیه‌اسلام) و ام ایمن را نپذیرفت و ارث گذاشتن انبیا را منکر شد در صورتی که در قرآن سلیمان از داوود ارث برد.

***

منطق و استدلال راه بجایی نبرد، همچنان که دربارة اصل خلافت نیز زور و ارعاب و هوچی‌گری حرف خود را به کرسی نشاند.

حضرت زهرا بانوی زنان عالم، برای روشنگری در همه‌ی تاریخ به مسجد رفتند تا با خطبه‌‌ای غاصبان را رسوا و صاحبان حق را معرفی کنند. مسئله‌ی فدک را به عنوان نمونه‌ای از ستم پیشگی ظالمان در غصب حقوق آل رسول و محروم کردن امت رسول از زعامت اوصیای رسول و مهجور کردن فرمان رسول مطرح کردند.

خطبه‌ی ایشان بسیار شیوا و رسا است. ما به علت طولانی بودن آن را نمی‌آوریم. در آن از برتری علی (ع) و انتصاب ایشان سخن رفته است. شیعه و سنی مکرراً این خطبه را نقل نموده‌اند. در ذیل برخی منابع شیعی و سنی که این خطبه را آورده‌اند معرفی می‌کنیم. امید که از پویندگان راه حل باشیم!

1-     مرتضی علم الهدی (وفات ه ق 436) در کتاب شافی با اسناد خود از عایشه نقل می‌کند.

2-     سید بن طاووس در کتاب طرائف از عایشه

3-     شیخ صدوق با اسناد خود از حضرت زینب (س)

4-     ابن ابی‌الحدید (عالم معتزلی اهل سنت) . چهار طریق از اهل سنت در شرح نهج‌البلاغه

5-     طبری در کتاب احتجاج

6-     مسعودی در مروج الذهب

7-     احمد آل طاهر در کتاب بلاغات النساء و ....